Alsace

Het wijngebied van de Elzas strekt zich uit over meer dan 15.000 hectare wijngaarden op hellingen, van het noorden van Mulhouse tot het zuiden van Straatsburg. Beschermd door het Vogezengebergte geniet de Elzasser wijnstreek van een bijzonder zonnig en warm semi-continentaal klimaat, met weinig neerslag. Dit gematigde klimaat maakt van de Elzas de grootste producent van witte wijnen in Frankrijk. Maar er zijn er ook roséwijnen, rode wijnen en gerenommeerde crémants te vinden.

Meestal worden Elzasser wijnen gemaakt van één enkele druivensoort, die de wijn zijn naam geeft: riesling, gewürztraminer, muscat, sylvaner, pinot gris, pinot blanc, pinot noir. Deze zeven druivensoorten hebben elk hun eigen specifieke kenmerken en zorgen voor wijnen die sterk van elkaar verschillen. De riesling is de meest gebruikte druivensoort. 

Appellatie gecontroleerdeAppellatie AOC) regelt de productie van een wijn in een bepaald geografisch gebied, zodat de consument verzekerd is van de herkomst en de kwaliteit ervan.

De AOC-benaming voor de wijnen van de Elzas en de „Alsace Grand Cru” werd verkregen na langdurige besprekingen op nationaal niveau. In 1935 werden met een eerste decreet de Franse AOC’s ingesteld, maar de onderhandelingen met het INAO, de certificerende instantie, werden onderbroken vanwege de annexatie van de Elzas door Duitsland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dit was tevens de eerste Appellatie van de regio in 1962, een direct gevolg van een grootschalige campagne voor de afbakening en het herstel van de wijngaarden die al in 1945 was gestart, om zo de wijngaarden weer in ere te herstellen.

De A.O.C. Alsace omvat tegenwoordig meer dan 70 % van de Elzasser wijnproductie. In 2011 werd de A.O.C. aangevuld met twee geografische benamingen: de „communales” en de „lieux-dits”. 51 uitzonderlijke „lieux-dits” hebben de A.O.C. Alsace grands crus gekregen. Deze grands crus mogen uitsluitend worden geproduceerd uit vier druivensoorten: riesling, gewürztraminer, pinot gris en muscat, met echter één uitzondering: de sylvaner grand cru Zotzenberg. 

Op het etiket van een Elzasser wijn staat doorgaans de naam van de betreffende druivensoort vermeld en kan ook een merknaam of de aanduiding „Edelzwicker” of „Gentil” staan voor een assemblage van verschillende witte druivensoorten. Daarnaast kunnen er aanvullende geografische aanduidingen op staan (lieux-dits, gemeenten...). 

De Elzasser wijnen (met uitzondering van de Crémant) worden altijd verkocht in de zogenaamde „Rijnwijnfles”, ook wel „Elzasser flûte” genoemd, die volgens de regelgeving uitsluitend voor deze wijnen is bestemd. Sinds 1972 moeten ze verplicht in hun productiegebied worden gebotteld. De Elzasser Grand Cru-wijnen vertegenwoordigen een gemiddelde jaarlijkse productie van bijna 45.000 hectoliter, wat neerkomt op slechts 4% van alle Elzasser wijnen.Appellatie Grand Cru bekroont uitzonderlijke terroirs, die de wijnen een bijzondere expressiviteit en authenticiteit verlenen.

Bij zoete en likeurachtige wijnen worden de A.O.C.-benamingen „Alsace“ en „Alsace grands crus“ aangevuld met de vermeldingen „vendanges tardives“ of „sélection de korrels voor wijnen die zijn gemaakt van zeer rijpe druiven. Dit geldt bijvoorbeeld voor de Gewürztraminer Zinnkoepflé grand cru vendanges tardives (Boesch-wijn).

De A.O.C. Crémant d’Alsace, die in 1976 werd vastgesteld, erkent de bijzondere vakkennis van de wijnbouwers bij de productie van deze kwaliteitsmousserende wijn, die vandaag de dag een kwart van de wijnproductie in de Elzas uitmaakt. De Crémant d’Alsace is na de Champagne de meest gedronken A.O.C.-mousserende wijn voor thuisgebruik in Frankrijk.

Al enkele jaren zetten talrijke Elzasser wijnbouwers zich in voor wijnproductie volgens de principes van de biologische en biodynamische landbouw (bijvoorbeeld de wijn van het domein Ostertag in Epfig).

Bij de productie van Elzasser wijn onderscheiden zich een aantal vooraanstaande wijnhuizen, zoals met name Domaine Paul Blanck, Domaine Bott-Geyl en Albert Mann. Ook Domaine Léon Boesch en Schlumberger, Domaine Marcel Deiss, Domaine Louis Sipp, Domaine Marc Tempé, Domaine Zind-Humbrecht en Domaine Trimbach verdienen een vermelding.

Met zijn fijne bubbels vormt de Crémant d’Alsace, die goed gekoeld moet worden geserveerd, een verfijnde start van de maaltijd. Groentevoorgerechten komen nog beter tot hun recht met een Muscat d’Alsace. Deze fruitige, maar droge witte wijn past uitstekend bij asperges en vegetarische gerechten met gekookte of rauwe groenten. 

Bij schaaldieren valt de keuze meestal op een witte pinot uit de Elzas, en bij visgerechten op een riesling of een sylvaner.

Pinot noir past uitstekend bij rood vlees en wild, terwijl pinot gris eerder wordt geserveerd bij gebraad, gestoofd vlees, gevogelte en orgaanvlees.

Geen maaltijd zonder kaas! Pinot Gris past perfect bij harde kazen (Comté, Emmental, Gruyère, Abondance…). Gewürztraminer is op zijn beurt de beste combinatie met zachte kazen (Münster, Époisses, Brie…).

En om met iets zoets af te sluiten: Riesling en Gewürztraminer van de late oogst passen uitstekend bij desserts met fruit of chocolade.